Konuşma sesi bozukluğu, bireyin konuşma seslerini yaşına ve gelişim düzeyine uygun şekilde üretmesinde veya kullanmasında yaşadığı güçlükleri ifade eder.
Çocuklar konuşmayı öğrenirken bazı sesleri belirli yaşlara kadar farklı söyleyebilir. Ancak bazı ses hatalarının yaşa göre beklenenden uzun sürmesi, çocuğun konuşmasının anlaşılabilirliğini belirgin şekilde etkilemesi veya sesleri sistematik olarak farklı kullanması durumunda bir dil ve konuşma terapisti tarafından değerlendirme yapılması önerilir.
Konuşma sesi bozuklukları her çocukta farklı şekilde ortaya çıkabilir. Bu nedenle değerlendirme çocuğun yaşı, gelişim özellikleri ve konuşma örüntüleri dikkate alınarak yapılır.
Belirtileri Nelerdir?
Konuşma sesi bozukluğu olan çocuklarda aşağıdaki özelliklerden biri veya birkaçı görülebilir:
- Bazı konuşma seslerini doğru üretememe,
- Bir sesi başka bir sesle değiştirme,
- Kelimelerde bazı sesleri düşürme,
- Kelimelerde seslerin yerini değiştirme,
- Sesleri kelimenin başında, ortasında veya sonunda doğru kullanamama,
- Belirli seslerde tutarlı veya sistematik hatalar yapma,
- Uzun ve karmaşık kelimeleri söylemekte zorlanma,
- Konuşmanın yaşıtlarına veya beklenen gelişim düzeyine göre anlaşılmasının zor olması,
- Yabancı kişilerin çocuğun konuşmasını anlamakta güçlük çekmesi,
- Konuşurken sık sık kendini tekrar etme veya düzeltme ihtiyacı duyma.
Ne Zaman Bir Uzmana Başvurulmalı?
Çocuğunuzun konuşması;
- Yaşına göre belirgin şekilde anlaşılmazsa,
- Bazı sesleri sürekli olarak başka seslerle değiştiriyorsa,
- Ses veya hece düşürmeleri sık görülüyorsa,
- Belirli sesleri üretmekte uzun süredir zorlanıyorsa,
- Farklı kişiler tarafından anlaşılmakta güçlük çekiyorsa,
- Konuşma hataları günlük iletişimini etkiliyorsa,
bir dil ve konuşma terapisti tarafından değerlendirilmesi önerilir.
Değerlendirme sonucunda çocuğun hangi alanlarda desteğe ihtiyaç duyduğu belirlenir ve yaşına, gelişim özelliklerine ve ihtiyaçlarına uygun bireyselleştirilmiş bir terapi planı oluşturulur.
Değerlendirme Nasıl Yapılır?
Değerlendirmede yalnızca çocuğun hangi sesleri yanlış söylediğine bakılmaz.
Çocuğun;
- Konuşma seslerini üretimi,
- Seslerin kelime içerisindeki kullanımı,
- Ses değişiklikleri ve fonolojik örüntüleri,
- Konuşma anlaşılırlığı,
- Dil becerileri,
- Ağız-yüz yapıları ve konuşma mekanizması,
- İşitme öyküsü,
- Gerektiğinde motor konuşma özellikleri
bir bütün olarak değerlendirilir. Terapi Sürecindeki Amaç
Terapi sürecinde amaç yalnızca belirli bir sesi doğru söylemesini sağlamak değildir. Çocuğun daha anlaşılır, etkili ve rahat bir şekilde iletişim kurabilmesini desteklemek ve öğrendiği doğru üretimleri günlük konuşmasına aktarabilmesini sağlamaktır.
